Mewn llythyr agored i'r wasg heddiw, mae rhai o awduron amlycaf Cymru yn nodi eu pryder am yr hyn fydd yn cael ei gynnig yng Nghynllun Datblygu Lleol siroedd Gwynedd a Môn.
Gobaith y cynllun fydd gweld adeiladu bron i 8,000 o dai yn y ddwy sir yn ystod y degawd nesaf.
Heddiw (dydd Llun 3ydd o Chwefror) mae aelodau a chefnogwyr Cymdeithas yr Iaith wedi cwrdd gyda'r Cyng. Huw George i gyflwyno llythyr at sylw prif swyddogion Cyngor Penfro yn galw arnynt i gydnabod y Gymraeg. Daw hyn wedi i hysbyseb swydd am weithiwr cymdeithasol i bobl ifanc gyda'r Cyngor ymddangos yn uniaith Saesneg a gyda sylwadau 'sarhaus' tuag at y Gymraeg.
Meddai Meurig Jones, un o'r ymgyrchwyr:
Bu ymgyrchwyr yn nodi dechrau cyfnod o brotestio dros y Gymraeg er mwyn pwyso ar Lywodraeth Cymru i newid ei bolisïau er mwyn sicrhau twf yn y Gymraeg yn Aberystwyth heddiw.
Bydd ymgyrchwyr yn dadorchuddio baneri ar bontydd ar hyd a lled Cymru dros y penwythnos - o Bont Menai i Bont Hafren - gan gychwyn ar Bont Trefechan yn Aberystwyth. Daw’r gyfres o ymgyrchoedd symbolaidd yma mewn adwaith i’r argyfwng sy’n wynebu’r Gymraeg a amlygwyd gan ganlyniadau’r Cyfrifiad dros flwyddyn yn ôl.
Mae Cymdeithas yr Iaith Gymraeg wedi gofyn i Gomisiynydd y Gymraeg roi eglurder ynghlych pryd bydd safonau iaith yn cael eu gosod ar gwmnïau ffôn a thelathrebu.
Daeth busnes Marks and Spencer Trostre, ger Llanelli, i stop am hanner awr heddiw (dydd Sadwrn y 25ain o Ionawr) wedi i aelodau o Gymdeithas yr Iaith wrthod talu am eu siopa.
Amser cinio heddiw mae tîm o arolygwyr Cymdeithas yr Iaith wedi mynd i mewn i bencadlys Cyngor Sir Gaerfyrddin i weld a ydy'r Cyngor ei hun yn arwain y ffordd wrth hyrwyddo'r Gymraeg. Bydd yr arolygwyr yn gofyn i staff yn ystod eu hawr ginio i ba raddau maen nhw'n gweithio yn Gymraeg.
Mewn cyfarfod heddiw, penderfynodd aelodau Cymdeithas yr Iaith fod y Llywodraeth wedi methu dangos arweiniad ar 5 allan o 6 o ofynion polisi a osododd y Gymdeithas 6 mis yn ôl. Y chwe pheth yw:
1. Addysg Gymraeg i Bawb - clywodd y cyfarfod na fydd y llywodraeth yn ystyried adolygu cwricwlwm Cymraeg Ail Iaith am flwyddyn.
Mewn llythyr at swyddogion Cyngor Sir Benfro mae Cymdeithas yr Iaith wedi beirniadu hysbyseb swydd oedd ar un o wefannau'r Cyngor gan ei fod yn ffeithiol anghywir ac yn sarhad ar y Gymraeg a phobl Sir Benfro. Fe ddaeth aelodau o Gymdeithas yr Iaith ar draws yr hysbyseb, pan yn archwilio gwefannau Cyngor Sir Benfro i weld faint o'r tudalennau oedd yn Gymraeg. Roedd y wefan dan sylw yn uniaith Saesneg, ond ar ôl pwyso ar y dudalen 'Welsh language' cafodd yr aelodau eu rhyfeddu o weld y cynnwys.
Daeth dros 200 o brotestwyr ynghyd ym Mangor heddiw er mwyn gwrth-dystio ar fyr rybudd yn erbyn Morrisons ar ôl i’r cwmni wrthod rhoi meddyginiaeth i glaf am fod y presgripsiwn yn Gymraeg.
Ymysg y siaradwyr yn y gwrth-dystiad, roedd yr Aelod Seneddol lleol dros Arfon Hywel Williams, y Cynghorydd Sian Gwenllian a Sian Howys o Gymdeithas yr Iaith Gymraeg.
Yn ymateb i'r stori fod presgripsiwn wedi ei wrthod gan fferyllfa Morissons Bangor am ei fod yn Gymraeg, dywedodd Osian Jones, Swyddog Maes y mudiad yn y gogledd:
