Mae ymgyrchwyr iaith wedi beirniadu’n hallt benderfyniad is-ganghellor Prifysgol Bangor i “osgoi sgriwtini” ar fater dyfodol Canolfan Bedwyr drwy ganslo cyfarfodydd gyda Chymdeithas yr Iaith deirgwaith yn olynol.
Mae Cyngor Sir Gaerfyrddin wedi dilyn ôl troed awdurdodau lleol eraill heddiw (Dydd Mercher 13/01) wrth dderbyn cynnig yn galw ar y Llywodraeth am ragor o rymoedd i reoli ail gartrefi.
Derbyniwyd y cynnig sy'n gofyn i'r Llywodraeth ddeddfu i sicrhau bod rhaid cael caniatâd cynllunio cyn newid tŷ yn ail-gartref neu lety gwyliau ac atal perchnogion rhag cofrestru ail dŷ yn fusnesau er mwyn osgoi trethi; ac i alluogi awdurdodau lleol i osod trothwy ar y nifer o ail gartrefi ym mhob ward.
Mae Cyngor Sir Caerfyrddin wedi cychwyn ymgynghoriad statudol chwe wythnos ar gynnig i gau Ysgol gyfrwng Cymraeg Mynydd-y-Garreg ger Cydweli tra bo'r ysgol ei hun ar gau oherwydd pandemig.
Ar yr un pryd bydd gofyn i'r Cyngor Sir dderbyn drafft ddiweddaraf y Cynllun Datblygu Lleol (hyd at 2033) er bod swyddogion yn cyfaddef y bydd y cynllun yn cael effaith negyddol ar y Gymraeg. Mae Cymdeithas yr Iaith wedi dweud fod hon yn "wythnos dywyll i'r Gymraeg yn Sir Gâr".
Mae Cymdeithas yr Iaith yn galw ar Lywodraeth Cymru i ollwng cynlluniau arfaethedig i drosglwyddo nifer o bwerau allweddol o gynghorau sir i bedwar Cyd-bwyllgor Corfforedig newydd gan y byddent yn “tanseilio democratiaeth leol ac yn gwanhau polisi iaith ar lefel sirol”.
Mae Cymdeithas yr Iaith wedi datgan fod Bwrdd Gweithredol Cyngor Sir
Caerfyrddin wedi "achosi poen meddwl di-angen" i lywodraethwyr, rhieni
a'r gymuned leol ym Mynydd-y-Garreg trwy awdurdodi Ymgynghoriad Statudol
ar gynnig i gau ysgol y pentref, fel rhan o gynllun ehangach i geisio
cyllid am adeilad newydd i Ysgol Gymraeg Gwenllian yng Nghydweli. Mae'r
Gymdeithas yn dadlau y buasai wedi bod yn gynt i wneud cais yn syth am
adeilad newydd i Ysgol Gwenllian, heb gyplysu hyn ag ymdrech i gau ysgol
Am 9am bore yfory (Dydd Mawrth 15ed o Ragfyr), bydd Pwyllgor Deisebau'r Senedd yn trafod deiseb a drefnwyd gan Gymdeithas yr Iaith sy'n galw ar y Llywodraeth i roi i Awdurdodau Lleol rymoedd i reoli'r farchnad dai mewn ardaloedd gwledig a thwristaidd. Rydym hefyd wedi penderfynu y byddwn yn trefnu y flwyddyn nesaf Rali Genedlaethol "Nid yw Cymru ar werth" ar hyd argae Tryweryn ger Y Bala lle boddwyd cymuned wledig Gymraeg Capel Celyn 55 mlynedd yn ôl.
Mae Cymdeithas yr Iaith wedi galw am ymddiswyddiad Prif Weithredwr Cymwysterau Cymru yn sgil bwriad y corff i danseilio’r broses ddemocrataidd drwy wrthod datblygu un cymhwyster Cymraeg, a thrwy hyn wrthwynebu uchelgais Llywodraeth Cymru o gyflwyno un continwwm o addysg Gymraeg.
Mae Cymdeithas yr Iaith wedi croesawu bwriad Llywodraeth Cymru i gefnu ar eu cynlluniau i wneud Saesneg yn fandadol o 3 oed ymlaen ond yn galw ar y Llywodraeth i fynd ymhellach drwy ollwng Saesneg yn gyfangwbl o Fil y Cwricwlwm a chyflwyno addysg Gymraeg i bawb.
Daeth tua hanner cant o ymgyrchwyr ynghyd dros y penwythnos (ddydd Sadwrn, 21 Tachwedd) i dynnu sylw at yr argyfwng tai sydd yn golygu na all pobl brynu cartrefi yn eu cymunedau ac sy’n cyfrannu at yr allfudiad difrifol o bobl ifanc o Geredigion.
